Islami i Abu Talibit r.a.

 مِ

Do të ishte interesante po t’i analizojmë disa ajete të cilat komentuesit Suni pretendojnë se janë shpallur për të treguar mosbesimin e Abu Talibit (r.a). Ajeti i parë është:

 

“Ata i ndalojnë të tjerët të besojnë në Kur’an, edhe vetë largohen nga ai. Por vetëm veten e dëmtojnë, ndonëse nuk e vënë re. (6:26).

 

Tabari tregon nga Sufiyan Soori, i cili tregon nga Habeeb Ibn Abu Sabit, që tregon nga dikush, duke thënë se Ibn Abbasi ka thënë:

“Ky ajet ësthë shpallur për Abu Talibin, sepse ai e mbronte Muhamedin (s.a.v.s) nga Kufari por kurrë nuk e recitonte Kaliman”.

 

Referencë Suni:

– Tabaqat of Ibne Sa’ad, v 2 p 105

– History of Tabari, v 7 p 100

– Tafseer Ibn Katheer, v 2 p 127

– Tafseer Kashaf, v 1 p 448

– Tafseer Qurtubi, v 6 p 406

– … dhe shumë e shumë të tjerë.

 

Tani, le t’a shohim vetë nëse ideologjia e ajetit të mësipërm është e saktë apo jo, që të mos kemi dyshime. Vështrime të mëtutjeshme në lidhje me interpretimin e mësipërm, tregojnë se ato nuk janë asgjë përveç mundimeve të kota për t’a zhvlerësuar Abu Talibin:

Ajeti flet për njerëzit e gjallë, pasi që thotë: ‘njerëz që i ndalojnë të tjerët për t’a bërë atë, edhe që vetë nuk e bëjnë’.

Sigurisht që një person i vdekur nuk mund t’i parandalojë të tjerët për të kryer një veprim, pra ata duhej të ishin gjallë për t’a bërë këtë. Kjo na bind që të besojmë se ky ajet nuk mund të jetë shpallur për Abu Talibin.

 

Ky zinxhir i treguesve përfundon kur Habeeb Ibn Abu Sabit dhe Sufyan nuk tregojnë se kush ia ka treguar këtë Habeeb Ibn Abu Sabit, dhe vetëm thonë se ai (Habeeb) e ka ndëgjuar nga dikush që e ka ndëgjuar këtë nga Ibn Abbas. Ky kriter nuk është i vlefshëm duke u bazuar në standardet e Haditheve, pasi që zingjiri i treguesve është i paplotë, atëherë ky Hadith është i papranueshëm.

 

Por për hir të argumenteve, nëse e pranojmë zingjirin e treguesve, dhe faktin se Habeeb Ibn Abu Sabit është personi i vetëm që e tregon këtë, atëherë libri i Rijal-it dëshmon faktin se nuk mund t’a pranojmë këtë Hadith, për këto arsye:

Në sytë e Ibn Habban, Habeeb është një ‘mashtrues’, dhe Aqeeli Ibn Aun i është ‘shmangur’ Habeeb-it pasi që ai ka kopjar Hadithe nga ‘Ata’a të cilat janë ‘absolutisht të papranueshme’.

 

Qita’an thotë se Hadithet e Habeeb-it, përveç atyre të Ata’a janë poashtu të papranueshme sepse mund të jenë false.

Abu Dawood citon nga Ajri se Hadithet e treguara nga Habeeb-i, nga Ibn Zamrah nuk janë të sakta. Ibn Khazeema komenton se Habeeb është një ‘mashtrues’.

 

Referencë Suni:

– Tahzeeb al-Tahzeeb, nga Ibn Hajar al-Asqalani, v 2 p 179.

 

Prandaj, Hadithet e treguara nga Habeeb janë shpikje të tij personale, dhe pasi që i lexuam pikëpamjet e shumë ekspertave të Rijal, si mund t’i pranojmë Hadithet e tij?

 

Por kjo nuk duhet të na ndalojë ne për të hetuar më shumë këtë çështje, dhe nëse dëshmojmë se Habeeb është i besueshëm, atëherë do t’a hetojmë Sufyan-in i cili është treguesi i fundit në zinxhirin e treguesve të Haditheve kundër Abu Talibit. Ne gjithsesi duhet t’a deklarojmë Hadithin e tij pavlefshëm, sepse, al-Dhahabi shkruan për të se:

“Tregimet e Sufyanit janë gënjeshtra”.

 

Referencë Suni:

– Mizan al-Itidal, nga al-Dhahabi, v 1 p 396.

 

Unë e kam shumë të vështirë të besoj se komentuesit të cilët i kanë shkruar Hadithet janë njerëz të respektueshëm, dhe se i kanë kopjuar Hadithet pa hezitim nga njerëz të pavlerë, siç treguam më lartë.

Pavarësisht këtyre Haditheve të dobëta që janë treguar nga njerëz të dobët, Hadithet që janë treguar nga Ibn Abbas janë të vërteta dhe dëshmojnë të kundërtën e asaj që tregohet në Hadithin e lartpërmendur.

 

Le të shohim se çfarë ofrojnë ato:

Tabari dëshmon se ajeti i lartpërmendur është shpallur për të gjithë idhujtarët që qëndrojnë larg Profetit (s.a.v.s) dhe ata që i këshillojnë të tjerët që të qëndrojnë larg tij.

Referencë Suni:

– Tafseer Tabari, v 7 p 109

– Tafseer Durre Manthoor, v 3 p 8.

 

Në fakt Abu Talibi kurrë nuk i ka këshilluar njerëzit që të qëndrojnë larg Profetit (s.a.v.s). Edhe ata që e kanë akuzuar atë se nuk e thoshte Shehadetin, e kanë pranuar se ai e ka ndihmuar Profetin e Shenjtë (s.a.v.s) me të gjitha mundësitë, në ditët e para kur Islami po kalonte nëpër fatkeqësi.

 

Po ashtu, ai e ka rritur Profetin (s.a.v.s) kur ai ishte fëmijë, si dhe ka pranuar që Profeti (s.a.v.s) t’a rriste Imam Aliun (a.s). Në fakt, ai ishte Musliman që nga fillimi, por atë e urdhëroi Profeti (s.a.v.s) që t’a fshehte besimin e tij (Taqiyya), për t’a luajtur rolin e ndërmjetësuesit mes Profetit (s.a.v.s) dhe udhëheqësve të jo besimtarëve, siç ishte Abu Sufyani.

 

Po ashtu është e rëndësishme që të kemi parasysh se prindërit e Profetëve dhe Imamëve nuk ishin medoemos të pagabueshëm.

 

Mirëpo ne besojmë se prindërit dhe paraardhësit e tyre ishin të drejtë, besimtarë dhe monoteist gjatë gjithë jetës së tyre.

 

Një numër i historianëve dhe regjistruesve të Haditheve kanë raportuar se Abu Talibi vdiq duke qenë pagan.

 

Disa prej tyre raportuan vargun:

‘Nuk është e lejueshme për Profetin dhe besimtarët që t’i luten Zotit për falje ndaj paganëve, edhe nëse janë të afërmit e tyre, pasi që e kishin të qartë se paganët janë njerëz të Xhehenemit’.

 

Këto komente dhe deklarata të pasakta ishin të fabrikuara, si pjesë e fushatës ndotëse të cilën Omayyad-ët e zhvilluan kundër Imam Aliut (a.s).

 

Ata u munduan që me këto fabrikime të Haditheve t’i bindnin njerëzit se Abu Sufyani, babi i Mavijës, ishte më i mirë se Abu Talibi, babai i Imam Aliut (a.s), duke pretenduar se Abu Sufyani vdiq duke qenë Musliman ndërsa Abu Talibi, pagan.

 

Regjistruesit e Haditheve dhe historianët i morën këto Hadithe si të vërteta pa iu kushtuar vëmendje provave të falsifikimit të tyre. Ata nuk u munduan t’i analizojnë këto Hadithe, por data e shpalljes së Hadithit të lartëpërmendur nuk përkon me ndonjë çështje që ka të bëjë me Abu Talibin (Allahu qoftë i kënaqur me të).

Tani le të shohim se çfarë thotë libri më origjinal në sytë e Sunitëve në lidhje me këtë.

 

Al-Bukhari shkruan:

Ka treguar Al Musaiyab: kur Abu Talibi ishte në prag të vdekjes, Profeti (s.a.v.s) shkoi t’a vizitonte përderisa ishin aty Abu Jahl dhe Abdullah bin Abi Umaiya. Profeti (s.a.v.s) tha:

‘O Xhaxha, thuaj:’Askush nuk ka të drejtë të adhurohet përveç Allahut, që të mund t’a diskutoj çështjen tënde para Tij’.

Pas kësaj Abu Jahl dhe Abdullah bin Abi Umaiya thanë:

‘O Abu Talib! A dëshiron të heqës dorë nga feja e Abdul Muttalibit?

Pastaj, Profeti (s.a.v.s) tha: “Unë do të vazhdoj t’i kërkoj Allahut falje për ty, përveç se nëse jam i ndaluar t’a bëj”. Pastja u shpall:

“Nuk i takon të Dërguarit dhe besimtarëve që të kërkojnë falje për idhujtarët, qofshin këta edhe të afërmit e tyre, pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit.” (9:113).

Sahih Bukhari Kitabul Tafseer

Versioni Arab-Anglez

Volumi 6

Faqja 158, Hadithi nr.197

Vargu i lartpërmendur është pjesë e Kapitullit Baraat (numër 9).

 

Disa pikë kryesore për këtë kapitull janë:

 

• Vargu për të cilin po diskutojmë është Vargu 113

• Kapitulli Baarat është shpallur gjatë vitit të nëntë të Haxhit.

 

Kapitulli flet për ngjarjet që ndodhën gjatë ekspeditës së Tabukut, e cila ishte në muajin Rajab të vitit të nëntë. Profeti (s.a.v.s) e kishte urdhëruar Ebu Bekrin që ta shpallte pjesën e parë të saj gjatë ditëve të pelegrinazhit gjatë atij viti, kur e dërgoi si ‘Amir Al Hajj’.

Pastaj e dërgoi Imam Aliun (a.s) t’a kryente detyrën e tij në shpalljen e këtij vargu, sepse Zoti e kishte urdhëruar se askush nuk duhet t’a shpërndante këtë shpallje përveç atij (Profetit s.a.v.s) ose ndonjërit prej pjesëtarëve të Shtëpisë së tij (Ehli-Bejti). Kapitulli flet për ngjarjet që ndodhën në ekspeditën e Tabouk-ut, në muajin Rajab, viti i nëntë.

 

Shumë raportues Suni thanë se:

I Dërguari i Allahut e dërgoi Ebu Bekrin tek populli i Mekës me Kapitullin al-Bara’ah, dhe kur ai shkoi, Profeti (s.a.v.s) dërgoi dikë që t’a thërrisnin atë dhe t’a kthente Kapitullin, si dhe tha: “Askush nuk mund t’a dërgojë atë tek ata përveç dikujt nga Ehli-Bejti im”, kështu ai e dërgoi Imam Aliun (a.s) për t’a kryer këtë mision”.

 

Referencë Suni:

– Sahih al-Tirmidhi, v2, p183, v5, pp 275,283

– Musnad i Ahmed Hanbal, v1 pp 3,151, v3, pp 212,283

– Fadha’l al-Sahabah, nga Ahmad Hanbal, v2, p562, Hadithi #946

– Hakim në Mustadrak, v 3 p 51

– Al Nisai në Khasais al Awliyah, p 20

– Fadhail al Khamsah, v 2 p 343

– Siratun Nabi by Shibli Numani, v 2 p 239.

 

Ahmadi shtoi në Musnad se Ebu Bekri kishte thënë:

“Profeti (s.a.v.s) më kishte dërguar mua me kapitullin Baarat, tek populli i Mekës”.

Asnjë pagan nuk duhet t’a kryejë pelegrinazhin pas këtij viti. Anjë njeri lakuriq nuk do të sillej rreth Shtëpisë se Shenjte. Askush nuk do të hynte në Xhenet, përveç një shpirti Musliman. Çdo komunitet pagan që kishte marrëveshje të paqes me të Dërguarin e Allahut (s.a.v.s), kjo marrëveshje do të përfundoj në fund të kohës së caktuar (pa zgjatje të afatit), dhe Zoti dhe i Dërguari i Tij janë të pastër nga paganët.

Po ashtuShibli Numani në punën e tij për Seera të Profetit (s.a.v.s) ka shkruar kështu (p 239-240).

 

Tani në vitin e nëntë të Haxhit, Qabja ishte për herë të parë e shenjtëruar si Shtëpia qëndrore e Adhurimit për ndjekësit e Profetit Ibrahim (a.s). Gjatë kthimit nga Tabuku, Profeti (s.a.v.s) dërgoi një karvan me 300 Muslimanë nga Meka në Mendinë për t’a kryer Haxhin në Mekë.

Tani, duke u kthyer në ajetin (9:113), ky ajet nuk mund të ishte i caktuar për Abu Talibin, sepse ai vdiq në Mekë, të paktën dy vitet para Haxhit! Unë po e citoj tani Shibli Numanin, në punën e tij më të çmuar; Seera e Profetit (s.a.v.s), Siratun Nabi (v 1, p 219 dhe 220).

 

Vdekja e Khadijes dhe Abu Talibit (Viti i dhjetë i Shpalljes)

 

Gjersa po kthehej nga mali, Profeti (s.a.v.s) mezi kaloi disa ditë të qeta kur vdiqën Abu Talibi dhe Khadija. Ai e vizitoi për herë të fundit Abu Talibin kur ishte në prag të vdekjes. Abu Jahl dhe Abdullah ibn Ummaya ishin të dy aty. Profeti i kërkoi Abu Talibit që t’a thoshte Shehadetin, ashtu që të mund t’a dëshmonte besimin e tij para Allahut. Abu Jahl dhe Ibn Ummayad filluan të diskutonin me Abu Talibin duke e pyetur se nëse ai do të hiqte dorë nga feja e Abd Al Muttalib-it.

Në fund Abu Talibi tha se ai po vdiste duke besuar në fenë e Abd Al Muttalibit. Pastaj u kthye nga Profeti (s.a.v.s) dhe i tha se ai do t’a thoshte Shehadetin, por ai frikësohej se Kurejshët do të thonin pastaj se ai e bëri këtë vetëm sepse frikësohej nga vdekja.

Profeti (s.a.v.s) i tha se ai do të lutej për të derisa të ishte e ndaluar (Bukhari-Kapitulli i Funeralit. Fjalia e fundit është marrë nga Muslimi dhe jo Bukhari).

 

Ky është versioni i Bukharit dhe Muslimit. Ibn Ishaq tha se derisa po vdiste, Abu Talibi po i lëvizte buzët. Al-Abbas i cili në atë kohë ishte ende një jobesimtar, u afrua t’a dëgjonte dhe i tha Profetit (s.a.v.s) se ai po e recitonte KALIMAN-n që ia kërkoi Profeti (s.a.v.s).

(Ibn Hisham, Edicioni i Kairos, p 146).

(Ju lutem keni parasysh se citatet e mësipërme nuk i kam shtuar unë, por janë dhënë nga vetë Shibli Numani).

 

Pastaj Shibli Nuamni shkruan:

Por nga pikëpamja e një mbledhësi të Haditheve, ky raport i Al-Bukharit nuk është i besueshëm sepse treguesi i fundit Musaiyyab-i, e kishte pranuar Islamin pas rënies së Mekës dhe nuk ishte prezent në kohën kur Abu Talibi ndërroi jetë. Për këtë arsye, al Aini në komentimet e tij ka shprehur se ky Hadith është MURSAL

(al Aini, Kapitulli Janaiz ose Funerali, vol IV, p 200).

 

Ai poashtu shkruan në faqen 221:

Abu Talibi ka bërë sakrifica të shumta për Profetin (s.a.v.s) dhe këtë nuk mund t’a mohojë askush. Ai do t’i sakrifikonte edhe fëmijët e tij për hir të Profetit (s.a.v.s). Për hir të tij, ai e ekspozoi veten ndaj urrejtjes së të gjithë shtetit, kaloi vite në gjendje rrethimi, si dhe vuajti uri dhe etje kur ishte i dëbuar, pa ushqim dhe pije. A nuk do të shpërblehen dashuri, sakrifica dhe devotshmëria e tij?

 

• Duhet t’i kërkohet falje Zotit për të vdekurit, gjatë kohës së lutjes joreale. Flalët e shpalljes ‘Nuk është e lejueshme për Profetin dhe besimtarët që të kërkojnë falje për paganët’, tregon se kur Profeti (s.a.v.s) kërkoi falje për paganët ishte me besimtarë të tjerë (lutje me xhemat).

 

• Në fakt, lutja gjatë funeralit nuk isthe krijuar para Haxhit (migrimit në Medinë). Lutja e parë e Profetit (s.a.v.s) për një të vdekur ishte për Al Bura Ibn Maarour. Është e mundur që ky ajet është shpallur pasi që Profeti (s.a.v.s) u lut gjatë funeralit të njërit prej hipokritëve të cilët pretedonin se ishin Muslimanë, por që në fakt e fshehnin paganizmin. Si dhe është shumë e mundur që ky ajet u shpall kur Profeti (s.a.v.s) u lut gjatë funeralit të Abdullah bin Obai bin Salool, i cili vdiq gjatë vitit të nëntë dhe që ishte i njohur për hipokrizinë e tij, urrejten që kishte për Profetin (s.a.v.s) si dhe që ishte kundërshtar i besimit Islamik. Në lidhje me të dhe ndjekësit e tij, u shpall para asaj kohe kapitulli Al Munafiqoon (Hipokritët). Po të kishin menduar me logjikë historianët dhe regjistruesit e Haditheve, ata nuk do t’a kishin bërë këtë gabim të tmerrshëm historik!

 

Ja një Hadith tjetër nga Al Bukhari që flet për një ngjarje të ngjashme me atë të Hadithit të mëparshëm.

 

Ka treguar Al Musaiyab:

kur Abu Talibi ishte në prag të vdekjes, Profeti (s.a.v.s) erdhi t’a vizitonte dhe aty ishte Abi Umaiya bin Al Mughira. Profeti (s.a.v.s) tha: “O Xhaxha! Thuaj: askush nuk ka të drejtë të adhurohet përveç Allahut, dhe me këtë fjali do të të mbroj para Allahut”.

Pastaj Abu Jahl dhe Abdullah bin Abi Umaiya i thanë Abu Talibit: “A do të heqësh dorë tani nga feja e Abdul Muttalibit?” Profeti (s.a.v.s) i thoshte disa herë që t’a thoshte këtë fjali dhe ata të dy përsëritnin atë që i thanë në fillim, derisa më në fund Abu Talbi tha: “Unë jam në fenë e Abdul Muttalibit”, dhe refuzoi të thoshte: “Askush nuk ka të drejtë të adhurohet përveç Allahut”. Pastja Profeti (s.a.v.s) tha: “Unë do të vazhdoj t’i kërkoj falje Allahut për ty, derisa të më ndalohet”. Kështu Allahu shpalli se Profeti dhe besimtarët nuk duhet të kërkojnë falje tek Allahu për paganët (9:113). Dhe pastaj Allahu shpalli një ajet veçantisht për Abu Talibin:

“Vërtetë, ti (Muhamed) nuk mund të udhëzosh kë të duash, por është Allahu ai që e udhëzon kë të dëshirojë. Ai i njeh më mirë ata që janë të udhëzuar”. (28:56).

 

Sahih Bukhari Kitabul Tafseer

Versioni Arab-Anglez

Volumi 6, faqe 278-279

Hadithi nr. 295.

 

Lexuesit do të habiten kur të shohin se dy Hadithet e lartëpërmendura, dëshmojnë se ato dy ajete janë shpallur njëri pas tjetrit. Por kjo është e kundërta e një Hadithi tjetër që Bukhari e citon në Sahih të tij, dhe dëshmon se Surja Baarat, ishte mes Kapitujve të fundit që u shpallën. Ja ku është Hadithi:

 

Ka treguar Al Bara: Surja e fundit që është shpallur ishte Bara’a…

 

Sahih Bukhari Kitabul Tafseer

Versioni Arab-Anglez

Volumi 6

Page 101, Hadithi 129.

Disa referenca të tjera të Sunitëve, që konfirmojnë faktin se Surja Baarat ishte mes Kapitujve të fundit që u shpall, janë:

– Tafseer Kashshaf, v 2 p 49

– Tafseer Qurtubi, v 8 p 273

– Tafseer Itqan, v 1 p 18

– Tafseer Showkani, v 3 p 316.

 

 

Por ku është gabimi në Hadithe?

 

Ajeti i cituar nga Surja Qasas, u shpall të paktën 10 vite para Sures Baarat, dhe u shpall në Mekë, përderisa Surja Baarat u shpall në Medinë. Ju lutem mendoni për këtë, dhe do të shihni se gjatë një përpjekjeje të kotë për t’a zhvlerësuar Abu Talibin, dhe për t’a shpallur atë si jobesimtar, nuk është marrë në konsiderim rendi i shpalljeve të Kur’anit. Vetëm imagjinojeni hapësirën kohore mes dy shpalljeve të Kapitujve, dhe çështja do të qartësohet.

 

Gjithashtu, historia na tregon se Al Musaiyab:

-nuk e pëlqente Imam Aliun (a.s),

– si dhe refuzoi t’i thoshte lutjet në funeralin e nipit të Imam Aliut (a.s), birit të Imam Hysejnit (a.s), Imam Zainul Abidinit.

Referencë Suni:

– Sharah of Ibn al Hadid, v 1 p 370.

 

Mund të përfudojmë se ky fabrikim është bërë vetëm për t’a ngritur fisin Umayad mbi atë Hashim. Poashtu, unë e gjeta një koment mahnitës për Suren Qasas (28:56), nga komentuesi më i nderuar i Sunitëve, Fakr ar Din Al Razi, në Tafsirin e tij.

Ai e ka përmendur këtë ajet në lidhje me Abu Talibin, jo për shkak të mendimit të tij personal; por për shkak të mendimit të dijetarëve të tjerë. Çuditërisht, ai e pranon se ky ajet mund të mos lidhet me besimet e Abu Talibit…

Referencë: Tafseer Kabir, v25, p 3 (Fakhr ar Din al Razi).

 

 

Kur’ani dhe jobesimtarët

 

“Nuk i takon të Dërguarit dhe besimtarëve që të kërkojnë falje për idhujtarët, qofshin këta edhe të afërmit e tyre, pasi u është bërë e qartë se ata janë banorë të Xhehenemit.” (9:113).

 

Tani, pasi që kemi dëshmuar se ajti i mësipërm nuk është shpallur për Abu Talibin, ku Profeti (s.a.v.s) dhe besimtarët janë këshilluar që të mos luten për politeistët, do të na vinte në ndihmë që t’i shikonim ato ajete në të cilat i kërkohet Profetit (s.a.v.s) dhe Besimtarëve që të mos themelojnë lidhje me politeistët, sidomos që të luten për t’a, nga dashuria dhe respekti që kanë për ta!

 

Surja 58- (Mujadilah)- Ajeti 22

 

“Nuk gjen njerëz, që besojnë në Allahun dhe ditën e fundit, që të ushqejnë dashuri ndaj tyre, të cilët kundërshtojnë Allahun dhe të Dërguarin e Tij, edhe në qofshin ata etërit e tyre ose bijtë e tyre, ose vëllezërit e tyre, ose farefisi i tyre. Allahu ka skalitur besimin në zemrat e tyre dhe i ka fuqizuar ata me shpalljen e vetë. Ai do t’i shpjerë ata në kopshte, nëpër të cilat rrjedhin lumenj e ku do të qëndrojnë përgjithmonë. Allahu është i kënaqur me ata, por edhe ata do të jenë të kënaqur me të. Ata janë Pala e Allahut dhe, vërtetë që Pala e Allahut do të jetë fituese”.

 

Kjo ishte shpallur në Betejën e Bedrit dhe kjo ngjarje kishte ndodhur në vitin e dytë të Haxhit. Sidoqoftë, disa komentues e lidhin këtë shpallje me Betejën e Uhudit, e cila ndodhi në vitin e tretë të Haxhit. Sidoqoftë, ky ajet na këshillon që të mos bëhemi shokë, ose t’i duam jobesimtarët. Ky kapitull është shpallur shumë para Sures Baarat (Kapitulli 9, për ajetin e cituar në fillim).

Referencë Suni:

– Tafseer Ibn Katheer, v 4 p 329

– Tafseer Sho Kafi, v 5 p 189

– Tafseer Aloosi, v 28 p 37

 

Surja 4- Gratë ( Surah Al Nisa)- Ajetet 139 dhe 144

 

“..ata që miqësohen me mohuesit e jo me besimtarët! Vallë, tek ata kërkojnë fuqi, kur, në të vërtetë, e gjithë fuqia i përket vetëm Allahut! O besimtarë! Mos i zgjidhni mohuesit për miq në vend të besimtarëve! A mos vallë doni t’i jepni Allahut dëshmi të qartë kundër vetvetes?”

 

Kjo është një sure Mekase, ku ajeti i mësipërm na këshillon që të mos i marrim jobesimtarët si ndihmës ose mbrojtës. Si mund të pranonte Profeti (s.a.v.s) ndihmë nga një jobesimtar, nëse supozojmë se Abu Talibi ishte i tillë? Sigurisht, ky ajet është shpallur shumë para Kapitullit 9, i cili është qendra e vëmenjes sonë!

Referencë Suni:

-Tafseer Qurtubi, v 5, p 1.

 

Surja 3- Familja e Imranit (Surah Ale Imran)- Ajeti 28.

 

“Besimtarët të mos i marrin për miq dhe mbrojtës mohuesit, në vend të besimtarëve. Ata që veprojnë kështu, nuk kanë çfarë të shpresojnë tek Allahu, vetëm nëse këtë e bëjnë (me gojë e jo me zemër) për t’u ruajtur nga ata. Allahu ju paralajmëron që t’i ruheni Vetes së Tij, sepse të gjitha do të kthehen tek Allahu”.

 

Duke u bazuar në referencën e parë, 80 ajetet e para të këtij kapitulli janë shapllur në fillim të Haxhit. Referencat e fundit tregojnë se ajeti i mësipërm (ajeti 28) është shpallur gjatë Betejës së Ihzabit (viti 5 pas Haxhit). Referenca e fundit tregon se Surja Ale Imran dhe Surja Baarat janë shpallur mes katër Sureve.

Referencë Suni:

Surja 9-Pendimi- Ajetet 23 dhe 80 (Surah Baarat)

 

“O besimtarë! Mos i pranoni për mbrojtës baballarët dhe vëllezërit tuaj, nëse ata e duan mosbesimin më shumë sesa besimin. Kushdo prej jush që i merr ata për mbrojtës, është keqbërës. U lute për ta apo nuk u lute ( o Muhamed), Allahu nuk do ti falë, edhe sikur ti të kërkosh falje për ta shtatëdhjetë herë! Kjo sepse ata e mohuan Allahun dhe të Dërguarin e Tij. Allahu nuk i udhëzon në rrugë të mbarë njerëzit e pabindur”.

 

Këto dy ajete janë shpallur para ajetit 9:113 (ajeti që u përdor kundër Abu Talibit), dhe më lejoni t’i parashtroj një pyetje atyre akuzuesve:

 

-A është e mundur se Profeti (s.a.v.s) do të kërkonte falje për Abu Talibin (Allahu e bekoftë shpirtin e tij), sidomos kur këto ajete dëshmojnë se është e kjo është e kotë, pasi supozojmë se Abu Talibi kishte ndërruar jetë si një jobesimtar? Nëse përgjigjja juaj është po, atëherë a nuk është kjo kundër tekstit të Librit të Shenjtë dhe Dëshirë së Allahut, të Madhërishmit?

 

-Në fakt, ajeti 9:113 është vetëm një urdhër për Profetët në përgjithësi, dhe jo për atë që Profeti Muhamed (s.a.v.s) nuk e kishte kuptuar! Kjo do të qartësohet kur do t’a shohim ajetin e ardhshëm (pra 9:114), i cili tregon se kjo ishte një urdhër nga Allahu për Profetin Ibrahim (a.s), i cili u lut për xhaxhain e tij Azarin (nuk duhet t’a ngatërrojmë me babain e tij, i cili quhet Tarokh, kjo është një temë tjetër diskutimi), para se ai të kuptonte se xhaxhai i tij ishte armik i Allahut. Kur’ani dëshmon:

 

“Ndërsa lutja e Ibrahimit për faljen e babait të tij, ka qenë vetëm për shkak të një premtimi, që i kishte bërë. Por, kur ju bë e qartë armik i Allahut, ai u nda prej tij. E megjithëatë, Ibrahimi ishte njeri i dhembshur dhe i butë”. (9:114).

 

Sigurisht që ajo që është thënë në pjesët e mëparshme në lidhje me këtë temë, ka lënë disa pyetje të papërgjigjura, dhe ky artikull do të fokusohet në qëndrimin e Abu Talibit (paqja e Allahut qoftë mbi të) ndaj nipit të tij, Profetit Muhamed (s.a.v.s), kontributin e tij në shpërndarjen e fesë Islame, si dhe deklarimin e besimit të tij në disa raste, të cilat u raportuan nga Sunitët.

 

Lexuesit e Historisë Islame e dinë se se Kurejshët i dhanë ultimatum Abu Talibit, për t’a ndaluar nipin e tij nga diskreditimi i baballarëve të tyre, nënçmimi i zotërave të tyre si dhe shtjellimin e mendjeve të tyre; përndryshe, ata do të konfrontoheshin me të dhe Profetin (s.a.v.s) në fushëbetejë derisa njëra prej palëve të humbiste. Abu Talibi nuk kishte dyshim se nëse e pranonte sfidën e Kurejshve, kjo do të rezultonte me vdekjen e tij dhe asgjësimin e tërë fisit të tij; por ai nuk i bëri presion nipit të tij që t’a ndalte fushatën. Ai vetëm e informoi atë në lidhje me ultimatumin e Kurejshve, dhe i tha qetësisht:

Më shpëto mua dhe veten tënde, nipi im, dhe mos më ngarko me atë që nuk mund t’a bart.

 

Kur i Dërguari i Allahut (s.a.v.s) e refuzoi ultimatumin, duke deklaruar se ai nuk do t’a ndërronte mesazhin e tij edhe nëse i gjithë universi do t’i bënin presion, Abu Talibi meniher e ndryshoi qëndrimin e tij dhe vedosi të jetë përkrah Muhamedit (s.a.v.s) deri në fund. Kjo është e qartë nga deklarata që ai i bëri Profetit (s.a.v.s):

Kthehu, nipi im, vazhdo, thuaj çfarëdo që ke për të thënë. Unë kurrë nuk do të të zhgënjej në asnjë kohë.

Referencë Suni:

– Ibn Husham, Biography of the Prophet, v 1 p 266

– Tabaqat e Ibn Sa’ad, v 1 p 186

– Historia e Tabari, v 2 p 218

– Deewan e Abu Talib, p 24

– Sharah e Ibn al Hadid, v 3 p 306

– History e Ibn Katheer, v 2 p 258

– History e Abul Fida, v 1 p 117

– Al Seerah al Halabiyyah, v 1 p 306.

 

Abu Talibi e përmbushi me nder premtimin e tij të madh. Kur një Mekas hodhi dhe në Profetin (s.a.v.s) kur ai ishte në sexhde, Abu Talibi e mori shpatën dhe duke e tundur atë e solli nipin e tij deri në xhami. Një grup i armiqve ishin aty, dhe kur ata tentuan të ngriheshin për Abu Talibin, ai u tha:

Betohem për atë në të cilin beson Muhamedi (s.a.v.s), se nëse ndonjëri prej juve ngrihet në këmbë, do t’a qëlloj me shpatën time.

 

Kur një person dëshiron të betohet, ai betohet për diçka që është e shenjtë për të, dhe jo për diçka në të cilën nuk beson. Deklarata diplomatike e mësipërme, dëshmon për ata që janë inteligjent se ai besonte në Zotin e Muhamedit (s.a.v.s). Të Vetmin, të Madhërishmin.

Pastaj Abu Talibi e pyeti Profetin (s.a.v.s) se kush ishte përgjegjës për këtë vepër të turpshme, dhe kur ai i tregoi, Abu Talibi e urdhëroi Hamzan që t’i njolloste ata të cilët treguan armiqësi ndaj Profetit (s.a.v.s).

Në këtë rast, Abu Talibi tha:

Unë besoj se besimi i Muhamedit është më i miri nga të gjitha fetë në Univers.

Referencë Suni:

– Khazanatal Adaab nga Khateeb Baghdadi, v 1 p 261

– Tareekh e Ibn Katheer, v 3 p 42

– Sharh e Ibn al Hadid, v 3 p 306

– Historia e Abul Fida, v 1 p 120

– Fath al Bari (Sharah of Sahih Bukhari), v 7 p 153

– Al Isaba, v 4 p 116

– Al Seerah Al Halebiyyah, v 1 p 305

– Talba tul Talib, p 5.

 

Pjesa e mësipërme është deklaratë e qartë që dëshmon Islamin e tij.

Kurejshët e shihnin se pavarësisht përpjekjeve të tyre, Islami po përparonte. Pastaj ata vendosën që t’a ndalonin Profetin (s.a.v.s) dhe familjen e tij me anë të një shtetrrethimi dhe dëbimi derisa ata të ndalonin.

 

Me anë të kësaj u caktua një marrëveshje, sipas të cilës të gjitha fiset ishin pjesë e saj dhe urdhëronte se askush nuk duhet të ketë lidhje martesore me Banu Hashim-in, askush nuk duhej të kryente tregëti me ta, askush nuk duhej të shoqërohej me t’a ose t’i furnizonte ata. Kjo vazhdoi derisa familja e Profetit (s.a.v.s) e dorëzuan atë për t’a ekzekutuar. Ky pakt më vonë u var në derën e Qabesë.

 

Kështu, Abu Talibi dhe e gjithë familja e tij u zhvendosën në një shpellë në mal, e njohur si ‘Shi’ib Abi Talib’. Tani i gjithë fisi Hashim ishin të armiqësuar me të gjithë qytetin. Fortesa (kalaja) ishte e rrethuar kohë pas kohe nga Kurejshët, për t’u siguruar për dëbimin e tyre si dhe për të parandaluar mundësinë që ata të furnizoheshin.

 

Ata ndonjëherë nuk kishin fare ushqim saqë ishin duke vdekur nga uria. Nën përcjelljen e vazhdueshme të Kurejshëve, Abu Talibi i frikësohej sulmeve të natës dhe për këtë arsye ai rrinte si roje për sigurinë e Muhamedit (s.a.v.s), si dhe shpesh i ndërronte dhomat si masë sigurie ndaj dhunës së papritur.

 

Në vitin e tretë të ndalesës, Muhamedi (s.a.v.s) i tha xhaxhait të tij se Allahu nuk ishte dakord me marrëveshjen kundër tij, dhe kishte dërguar krimba që t’a ngrënin çdo fjalë të dokumentit të vendosur në Qabe, përveç emrit të Tij (Allahut) të vendosur në të. Abu Talibi i besoi menjëherë nipit të tij, si pranues të shpalljeve nga Qielli, dhe pa hezituar shkoi t’u tregonte Kurejshëve atë që kishte thënë Muhamedi (s.a.v.s). Ky diskutim vazhdon kështu:

Muhamedi (s.a.v.s) na ka informuar neve dhe kërkojmë prej jush që t’a konfirmoni vetë. Sepse nëse është e vërtetë, kërkoj prej jush që të rimendoni në vend që t’a shqetësoni Muhamedin (s.a.v.s) ose t’a testoni durimin e tij. Dhe nëse Muhamedi (s.a.v.s) gabon në fjalët e tij, atëherë ne do t’ua dorëzojmë atë juve pa kushte. Pastaj do të keni lirinë t’a trajtoni si të doni; t’a vrisni ose t’a mbani gjallë.

 

Duke u bazuar në propozimin e Abu Talibit, Kurejshët u pajtuan që t’a kontrollonin vetë dokumentin dhe për habinë e tyre, ata e gjetën të ngrënë nga krimbat; aty ishte i shkruar vetëm emri i Allahut, dhe asgjë tjetër, dhe ata thanë se Muhamedi (s.a.v.s) kishte bërë magji. Abu Talibi u zemërua shumë me Kurejshët dhe kërkoi që dokumenti të shpallej i pavlefshëm, si dhe të hiqej ndalesa kundër tyre. Pastaj ai e shtrëngoi një pjesë të pëlhurës së Qabesë, duke e ngritur dorën tjetër dhe u lut:

O Zot! Na ndihmo ne prej atyre që na kanë nënshtruar në torturë…

Referencë Suni:

– Tabaqat e Ibne Sa’ad, v 1 p 183

– Seerah e Ibn Hisham, v 1 p 399 and p 404

– Aiwanul Ikbar nga Qutaiybah, v 2 p 151

– Tareekhe Yaqoobi, v 2 p 22

– Al Istiab, v 2 p 57

– Khazantul Ihbab nga Khateeb Baghdadi, v 1 p 252

– History e Ibn Katheer, v 3 p 84

– Al Khasais al Kubra, v 1 p 151

– Al Seerah Al Halebiyyah, v 1 p 286.

 

Njëherë gjatë fëmijërisë së Profetit (s.a.v.s), në rastin e mungesës së shirave, Abu Talibi e mori Profetin (s.a.v.s) dhe e dërgoi duke e mbajtur në kurriz në Qabenë e Shenjtë. Pastaj në murin e faltores, ai kërkoi ndërmjetësim në lutjet e tij tek Allahu i Plotëfuqishëm për shira. Profeti (s.a.v.s) iu bashkua atij në lutje me fytyrën e kthyer nga lartë. Ata nuk i kishin përfunduar ende lutjet kur filluan të grumbulloheshin retë dhe shiu filloi të binte rrëke. Abu Talibi tha për këtë ngjarje:

A nuk e shihni se Muhamedi (s.a.v.s) është si Musai (a.s); ai është i parashikuar në Shkrimet e hershme. Ai është fytyra e ndriçuar si ndërmjetësim për shirat; ai është pranverë për jetimët dhe mbrojtës për vejushat.

Referencë Suni:

– Sharah e Bukhari nga Qastalani, v 2 p 227

– Al Seerah Al Halebeyah, v 1 p 125.

 

Një tjetër varg që do t’a dëshmojë besimin e Abu Talibit është ky:

Për t’a lartësuar atë ai e përfitoi emrin e tij nga emri i Vet;

Ai i Larti është quhet Mahmud, përderisa ai e emëroi atë Muhamed. Nuk ka dyshim se Allahu e caktoi Muhamedin si Profet, kështu që Ahmedi është personaliteti më i lartësuar në të gjithë Universin.

Referencë Suni:

– Dalail al-Nubuëëah, by Abu Nu’aym, v 1 p 6

– Historia e Ibn Asakeer, v 1 p 275

– Sharah e Ibn al Hadid, v 3 p 315

– Historia e Ibn Katheer, v 1 p 266

– Tareekhe Khamees, v 1 p 254.

 

Abu Talibi ishte një njeri me besim të fortë dhe ai besonte në vërtetësinë e Muhamedit (s.a.v.s). Ai jetoi me këtë mision për rreth 11 vite, dhe vështirësitë e tij dhe të Muhamedit (s.a.v.s) rriteshin shumë gjatë kalimit të kohës. Kjo u vërejt më së shumti pas vdekjes së tij; pasi që Kurejshët e nënshtruan atë në vuajtje të shumta, vuajtje të cilat nuk mund as të imagjinoheshin gjatë jetës së Abu Talibit. Ibn Abbas tregon në një Hadith se kur një person vendosi dhe në kokën e tij, ai shkoi në shtëpi. Pas këtij rasit, Profeti (s.a.v.s) u shpreh kështu për Kurejshët:

“…Kurejshët nuk silleshin kështu me mua derisa ishte gjallë Abu Talibi, sepse ata janë frikacakë…”

Referencë Suni:

– Historia e Tabari, v 2 p 229

– Historia e Ibn Asakeer, v 1 p 284

– Mustadrak e Al Hakim, v 2 p 622

– History e Ibn Katheer, v 3 p 122

– Al Faiq nga Al Zamakshari, v 2 p 213

– Tareekhe Khamees, v 1 p 253

– Al Serah Al Halebiyyah, v 1 p 375

– Fathul Bari, v 7 p 153 and p 154

– Seerah of Ibn Husham, v 2 p 58.

 

Ceremonia e martesës së Profetit (s.a.v.s)

 

Abu Talbi iu drejtua kështu njerëzve Kurejsh që ishin prezent në ceremoninë martesore të Profetit (s.a.v.s):

Allahut i qofshim falë, I Cili na ka krijuar nga fara e Ibrahimit (a.s) dhe pasardhësve të Ismailit (a.s). Ai na dha një shtëpi të Shenjtë dhe një vend për pelegrinazh. Ai na bëri të banojmë në një strehë të sigurtë, ku sillen fruta të të gjitha llojeve. Ai na ka bërë gjyqtarë për çështjet njerëzore dhe na ka bekuar me tokën në të cilën banojmë.

Pastaj ai tha:

Po të krahasohej Muhamedi (s.a.v.s), i biri i vëllaut tim ‘Abdullahut, të birit të Abdul Muttalibit, me cilindo burrë në mesin e Arabëve, ai do të dallohej prej tij. Dhe asnjë njeri nuk mund të krahasohet me të.

Ai është i pashoq në mesin e njerëzve, edhe pse është një njeri me pasuri të vogël. Por, pasuria është vetëm e përkohshme, dhe një siguri e shkurtër. Ai ka shprehur interes për Khadijen, e cila është përgjigjur me të njëjtin interes.

Sa i përket dhuratës së nuses (mahr) të cilën e kërkoni ju, edhe pjesën që duhet të dorëzohet tani, si dhe atë të mëvonshme- do t’ë jua siguroj unë nga pasuria ime.

Referencë Suni: – Seerah al-Halabiyyah, vol 1 p 139.

 

Fryma e fundit e Abu Talibit (Allahu e bekoftë shpirtin e tij)

 

Abu Abdillah, Imam Ja’far al-Sadiq (a.s) ka thënë:

Rasti i Abu Talibit ishte si ai i njerëzve të shpellës (Kur’an 18:9-26); ata e kanë fshehur besimin e tyre dhe e kanë demaskuar shirkun. Por Allahu i ka shpërblyer ata dyfish.

Referencë Shi’ite:

– al Kulayni in al Kafi, vol 1 p 448

– al Amini, al Ghadir, vol 7 p 330.

 

Në një hadith tjetër, Imam Jafer al-Sadiq (a.s) ka thënë:

Përderisa Imam Aliu (a.s) po rrinte me Ruhbah në Kufa, i rrethuar nga një grup i njerëzve, një njeri u ngrit dhe tha: ‘Udhëheqës i Besimtarëve, ti je në këtë pozitë të mirë në të cilën të ka vendosur Zoti, përderisa babai juaj është duke vuajtur në Xhehenem’. Imami u përgjigj: ‘Hesh. Allahu e shëmtoftë gjuhën tënde. Betohem për Atë që e ka dërguar Muhamedin (s.a.v.s) me të vërtetën, se nëse babai im do të ndërmjetësonte për çdo mëkatar në faqen e tokës, Allahu do të ia pranonte ndërmjetësimin’.

Referencë Shi’ite: al-Ihtijaj, nga al-Tabarsi, v1, p341.

 

Tani, do të doja ta përfundoja këtë diskutim me një pyetje të mendueshme:

 

  • Pse e akuzojmë ne Abu Talibin për paganizëm, kur ai zgjodhi të besonte në mesazhin e Profetit (s.a.v.s) dhe e deklaroi këtë me anë të deklaratave politike dhe ndonjëherë me deklarata të sinqerta?
  • Çfarë përfitojmë ne t’a thërrasim atë Kafir(Qafir), kur ekzistojnë prova të forta për të kundërtën?
  • A përfitojmë ndonjë gjë tjetër përveç se t’a bëjmë veten Kafir duke e shpallur si të tillë njërin prej Muslimanëve më të hershëm?
  • Pse e akuzojmë atë për paganizëm, kur ai e mbrojti Profetin (s.a.v.s) me aq njerëz dhe mundësi që kishte?
  • Pse ia atribuojmë paganizmin një personi aq dashamirës për të gjithë Muslimanët, duke e mbrojtur jetën e të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s) për 11 vite?
  • Pse ia atribuojmë paganizmin personit i cili e lexoi Nikah (ceremoninë martesore) të Profetit (s.a.v.s)?
  • Si mundet t’a kuptojë mendja juaj nocionin e një pagani/besimtari i cili e kreu ceremoninë martesore të Prfoetit (s.a.v.s)?
  • A nuk është kjo mosmirënjohje e formës më të keqe?
  • A nuk është kjo fyerja më e keqe, si shpërblim i nderit të madh që ai bëri për Profetin (s.a.v.s)?

 

Me të vërtetë që prezenca e tij në vazhdimin e shpërndarjes së Islamit, NUK ishte e rastësishme, dhe të gjithë Muslimanët i jemi borxhli atij! Allahu na dhuroftë ndërmjetësimin e tij.

 

Disa komente anësore për Abu Talibin

 

Një vëlla përmendi se unë i kam shqyrtuar mirë ato që i kam shkuar, por një gjë nuk është e qartë; nëse Abu Talibi i ka shqiptuar ndonjëherë fjalët ‘Zoti im’. Deri tani keni informuar se Abu Talibi ka thënë disa herë ‘Zoit i Muhamedit’, dhe dukej se besonte në atë Zot, por që kurrë nuk mundi të thoshte ‘Zoti im’. Kjo shpreh se ai kurrë nuk i ka shqiptuar qartë besimet Islamike edhe pse ai i besonte ato.

Këtu do të ju jap dy referenca që dëshmojnë se Abu Talibi e ka thënë Shehadetin para vdekjes së tij. Jam i sigurtë që e kam cituar këtë referencë në pjesën e dytë të artikullit tim, ndoshta ju ka shpëtuar…

 

Ibn Ishaq thotë se kur Abu Talibi ishte duke vdekur, buzët e tij po lëviznin. Abbasi i cili deri atëherë ishte jobesimtar, e vendosi veshin e tij tek buzët e tij dhe i tha Profetitt (s.a.v.s) se ai po recitonte KALIMA që ai ia kishte kërkuar.

– Ibn Hisham, Edicioni i Kairos, p 146 (siç citohet nga Shibli Numani).

 

Një Hadith i ngjashëm vazhdon kështu:

Abu Talibi po i lëvizte buzët gjatë vdekjes së tij. Abassi pastaj e dëgjoi atë që po shqiptonte ai, dhe i tha Profetit (s.a.v.s) se ai po shqiptonte KALIMAn që ai e kishte kërkuar prej tij.

-Tarike Abul Fida, v 1, p 120.

 

Kështu, Shehadeti i tij para vdekjes tregohet nga historianët Suni. Sidoqoftë, unë argumentoja se ai e shqiptonte shehadetin që nga fillimi i Islamit, por jo në publik. Kështu që është e natyrshme që të mos gjenden prova të tilla në histori, sepse historia shkruhet duke u bazuar në lajmet publike (dhe jo ato private)!

 

Sidoqoftë, ekzistojnë edhe prova implicite të cilat mund t’i bëjnë edhe Sunitët se ai ishte Muslimanë shumë më parë vdekjes së tij. Njëra mund të jetë ajo të cilës ju iu referuat. Ai u tha jobesitmarëve: “Betohem për Zotin e Muhamedit!”. A ka historia ndonjë shembull të tjetër të ndonjë jobesimtari i cili betohet për atë në të cilën NUK beson? Kur ndokush dëshiron të betohet, ai/ajo betohet për atë që është e shenjtë për ta.

 

Përndryshe deklarata e tyre nuk është e besueshme për të tjerët. Më lejoni të ju tregoj një shembull. Nëse një njeri shkon në gjykatë këtu në SHBA, dhe nëse ai është i Krishterë, ai duket të betohet për Biblën. Por nëse ai deklaron se nuk është i Krishterë, atëherë ai duhet të betohet për librin e tij të shenjtë (ose atë që është e shenjtë për të), dhe jo për Biblën, sepse betimi i tij nuk është i besueshëm për gjykatën.

Ju lutem mendoni për këtë. Kurejshët kanë pasur shumë zotëra të rëndësishëm në atë kohë (si Hubali dhe Uzza). Pse duhet t’i injoronte Abu Talibi ata dhe të betohej për Zotin në të cilin nuk beson?!

 

Vëllau Suni komentoi më poshtë:

A është e mundur që dikush të bëhet Musliman pa e shqiptuar besimin e tij në mënyrë eksplicite? Vërtetë, ai ishte monoteist dhe jo Mushrik. Por jo të gjithë monoteistët janë Muslimanë. Mendimet e juaja, ju lutem…

 

Islami është gjendja e nënshtrimit në zemrat e juaja. Një hipokrit, edhe pse deklaron se është Musliman, ai në të vërtetë nuk është. Për këtë arsye, është shumë e vështirë të gjykohet nëse njëri është Musliman ose jo. Sidoqoftë, ju keni të drejtë. Një person duhet t’a shqiptojë Shehadetin që të bëhet Musliman, por ai nuk duhet t’a bëjë këtë në publik ose nga frika se do të persekutohet, ose nëse zbulon se nëse e fsheh besimin e tij, ai mund t’i shërbejë më mirë mendimeve të veta fisnike. Kjo quhet Taqiyyah. Pra ndokush mund t’a shqiptojë Shehadetin privatësisht (p.sh kur është vetëm ose kur është me Profetin (s.a.v.s) dhe ai do të bëhet Musliman.

Në fakt Taqiyyah and hipokracia janë dy ekstreme të kundërta. Unë e kam një dosje për këtë çështje të cilën mund të ua dërgoj së shpejti, InshAllah, në të cilën vërtetohet kjo nga Kur’ani dhe Hadithet, si dhe nga Logjika.